به سبب متعجب بودن بر انسان حمل مىشود . و الانسان ضاحك لكونه متعجبا . 5 - عرضى كه به واسطه امر اعم خارجى بر شيئى حمل مىشود ، همانند تعب و رنجى كه به سبب مشى و راه رفتن بر انسان عارض مىشود . 6 - عرضى كه به سبب امر خارجى اخص بر معروض حمل مىشود ، مانند ضحك كه به سبب ناطق بودن بر حيوان حمل مىشود و مىگوئيم بعض الحيوان ضاحك لكونه ناطقا 7 - عرضى كه به سبب امر مباين با معروض ، بر معروض عارض مىشود . مانند حرارت كه به سبب نار يا شمس بر آب عارض مىشود . حال از نظر مشهور ، قسم 1 و 2 و 4 به اتفاق كلمه از عوارض ذاتيه هستند . ( لاستنادها الى ذات المعروض اما العارض للذات فظاهر و اما العارض للجزء فلان الجزء داخل فى الذات و المستند الى ما فى الذات مستند الى الذات فى الجملة و اما العارض للامر المساوى فلان المساوى يكون مستندا الى ذات المعروض و العارض مستند الى المساوى الخارج و المستند الى المستند الى الشّيء مستند الى ذلك الشّيء فيكون العارض ايضا مستندا الى الذات ) « 1 » و قسم 5 و 6 و 7 به اتفاق كلمه از عوارض غريبه‌اند . [ لما فيها من الغرابة بالقياس الى ذات المعروض لانها و ان كانت عارضه لذات المعروض الا انها ليست مستندا اليها و فيها غرابة بالقياس الى ذات المعروض فلم ينسب اليها بل سميت اعراضا غريبة ] « 2 » و قسم سوم مورد اختلاف است : قدما آن را از أعراض غريبه و متأخرين از اعراض ذاتيه دانسته‌اند . اما از ديدگاه مصنف تمام اين اقسام سبعه از عوارض ذاتيه هستند و ذاتيه در مقابل غريبه نيست بلكه در مقابل واسطه در عروض است . بيان مطلب مقدمه : واسطه از يك نظر به سه نوع تقسيم مىشود :

--> ( 1 ) - شرح شمسيه ، ص 15 . ( 2 ) - شرح شمسيه متن و حاشيه مير سيد شريف ، ص 15 .